สอง สามวันก่อนผมนั่งไถฟีดเฟสบุ๊คแล้วก็ได้เห็นรูปภาพ Skills Quadrant ที่ว่าด้วยทักษะที่จำเป็นสำหรับทศวรรษถัดไป

ทำให้ผมรู้สึกว่าน่าสนใจที่จะมาลองวิเคราะห์ว่า ทำไม ผู้คนในงาน World Economic Forum ที่จัดที่เมืองดาวอส ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ถึงคิดเช่นนั้นกันะ

เรามาเริ่มที่ทักษะแรกกันเลยยย

Technology Skill

AI and Big Data

ในปัจจุบัน ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI เป็นหนึ่งในเครื่องมือที่ได้รับความนิยมอย่างล้นหลาม ด้วยความสามารถที่ล้นเหลือ สามารถช่วยเราเพิ่มประสิทธิภาพ เพิ่ม productivity และอีกหลายสิ่งที่มาช่วยอำนวยความสะดวกในชีวิตประจำวัน

การมาถึงของ Generative AI เช่น ChatGPT, Google Gemini, X Grok, และ Anthropic Claude ยิ่งทำให้ AI เป็นเหมือนมิตรสหายคู่ใจที่ไม่ว่าจะถามอะไรก็ให้คำตอบได้เสมอ ทำงานจิปาถะได้ทั้งนั้นตั้งแต่วางแผนงานในแต่ละสัปดาห์ไปจนถึงเป็นคนให้คำซัพพอร์ทในช่วงที่รู้สึกเปราะบางเช่นกัน

แต่การที่เราใช้ Gen AI เหล่านี้โดยไม่รู้เทคโนโลยีเบื้องหลัง หรือวิธีการใช้งานมันอย่างละเอียดก็อาจนำมาซึ่งปัญหา (hallucination) หรือ ไม่สามารถดึงประสิทธิภาพของพวกมันได้อย่างเต็มที่นัก

เพราะฉะนั้นหากเรารู้วิธีการใช้มัน รวมไปถึงหลักการพื้นฐานของ AI และ Big Data เรียนรู้วิธีการใช้ Few Shot Prompting,รู้ว่า Model แต่ละชนิดเหมาะสมกับงานแบบไหน รู้ว่า Platform อย่าง make หรือ n8n สามารถใช้ทำงานประเภท automate ได้ ก็จะยิ่งทำให้เราดึงประสิทธิภาพออกมาได้มากขึ้น ทำให้เราเข้าถึงประสบการณ์ที่ขับเคลื่อนด้วย AI ได้ยิ่งขึ้นอีก้ดวย

Technological Literacy

ในโลกที่เทคโนโลยีเป็นดั่งพระเอกในทุกๆภาคอุตสาหกรรม การที่เราสามารถเข้าใจเกี่ยวกับเทคโนโลยีที่ร่วมสมัยได้ก็จะยิ่งทำให้เราไม่ถูกสิ่งเหล่านี้กลืนโดยคลื่นแห่งการเปลี่ยนแปลง หรือถูกแย่งงาน หากเราเข้าใจว่าอะไรคือ Generative AI, รู้วิธีการใช้งานเพื่อใช้พวกมันในการ boost productivity เช่นใช้ NotebookLM ในการสรุปเนื้อหาจากหนังสือ ถามตอบเพื่อสร้างการเรียนรู้ที่มี Interactive มากขึ้น

การรู้จักประยุกต์ใช้ AI เพื่อช่วยในการทำสไลด์ หรือออกแบบรูปภาพ สิ่งเหล่านี้ก็จะช่วยให้เราเอาชีวิตรอดในยุคที่ AI เป็น 1 ในปัจจัยกามีชีวิตเช่นกัน 

Self-efficacy

Curiosity and Lifelong Learning

ส่วนตัวข้อนี้สำหรับผมนั้นสำคัญยิ่งกว่าข้อไหนๆเลย เพราะว่าความรู้จากยุคก่อนคงไม่สามารถทำให้เราเอาตัวรอดจากเทคโนโลยีที่หมุนผ่านอย่างรวดเร็วได้อีกแล้ว การที่เป็นคนช่างสงสัย ใฝ่รู้ และฝักใฝ่ที่จะร่ำเรียนวิชา มีทักษะใน unlearn relearn reskill ด้วยทักษะเหล่านี้ ก็จะทำให้เราสามารถเอาตัวรอดได้แน่นอน เช่น ความรู้ในการเขียน Pascal จากอดีตก็คงจะไม่สามารถหยุดยั้งการถูก AI เข้ามาแย่งงานได้อีกแล้ว หากเรารู้จักที่เริ่มนับจาก 0 เพื่อเรียนรู้ใหม่ๆอีกครั้ง ก็จะทำให้คุณรอดแน่นอน

Resilience, flexibility, and agility

การเป็นคนที่ยืดหยุ่น ล้มแล้วลุกไว รับมือกับอุปสรรคที่ไม่สามารถคาดเดาได้ในปัจจุบัน ก็เป็นอีกหนึ่งทักษะที่จำเป็นเช่นกัน เพราะในเมื่อคุณจำเป็นที่จะต้อง unlearn และ relearn บ่อยครั้งคุณก็ต้องพบกับทางตัน หรือว่ารู้สึกว่าตัวเองเดินผิดทาง ซึ่งนั้นย่อมมาสู่ความรู้สึกเสียใจแน่นอน เพราะฉะนั้นหากคุณมีทักษะเหล่านี้ก็จะช่วยให้คุณไม่เสียเวลามากและพร้อมที่จะลองใหม่อีกครั้งเช่นกัน

Motivation and self-awareness

ในหลายๆครั้งที่เราเรียนต้องเริ่มต้นใหม่ หรือ อยู่ระหว่างการเรียนรู้สิ่งใหม่ๆ มันย่อมมีบ่อยครั้งที่รู้สึกเหนือ่ยและเหน็ดหน่ายจนอย่ากจะล้มเลิกความตั้งใจ การที่คุณตระหนักรู้ว่า ตอนนี้ตัวเองรู้สึกอย่างไร รวมถึงมีแรงจูงใจที่ดี ไม่ว่าจะเป็นตำแหน่งงานที่ดีขึ้น รายได้ที่เพิ่มขึ้น หรือ อำนาจที่มากขึั้นก็ตาม ก็จะช่วยให้คุณไม่รู้สึกหมดกำลังใจไปเสียก่อน

Cognitive Skills

System skills

การมีทักษะทางความคิดในการมองภาพใหญ่ หรือ มองหลายๆอย่างเป็นองค์รวมก็เป็นสิ่งจำเป็นเช่นกัน คุณ ลองนึกดูสิ ในโลกที่มี เครื่องมือในการใช้านเยอะมาก เช่น ในด้าน Technology มี tool ใหม่ๆเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก หรือมีภาษาเกิดขึ้นเป็นจำนวนมาก หากเรามัวแต่โฟกัสทุกอย่างเราก็จะรู้สึก overwhelm และ หมดกำลังใจได้ในที่สุด การที่เราเข้าใจเทคโนโลยี เข้าใจโลก และตัวเอง มองภาพให้เป็นองค์รวมก็จะช่วยให้เราเข้าใจระบบและสามารถเลือกตัดสินใจได้อย่างถูกต้องในระยะยาวได้นั้นเอง

Analytic thinking

นอกจากทักษะในการมองภาพใหญ่แล้ว การที่เรามี problem solving skill และ ทักษะในการ analze องค์ประกอบนั้นมีส่วนช่วยอย่างมากให้คุณเข้าใจว่าคุณกำลังทำอะไรอยู่ เข้าใจว่าตอนนี้สิ่งแวดล้อมรอบตัวคุณเป็นเช่นไร การที่คุณอย่างมีตรรรกะ เป็นระเบียบและอ้างอิงตามหลักฐานที่มี จะยิ่งช่วยให้คุณเข้าใจเหตุการณืในปัจจุบันได้ดีขึ้น

Creative Thinking

นอกจากทักษะการมองภาพรวม และการมองเฉพาะเจาะจง สิ่งที่จะช่วยให้การวิเคราะห์ทั้งสองแบบมีประสิทธิภาพมากขึ้นได้นั้น ก็คงนี้ไม่พ้นทักษะเชิงความคิดสร้างสรรค์ การเติมแต่งไอเดียให้มีความหลากหลาย ทดลองตั้งสมมติฐานใหม่ๆ ลองผิดลองถูก ก็จะยิ่งช่วยให้เราได้รับโอกาส หรือเรียนรู้สิ่งใหม่ๆตามมาเช่นกัน

Team Managements

Talent Management

หากคุณเป็นหัวหน้า การมีทักษะในการบริหารทีมก็เป็นอีกหนึ่งสิ่งจำเป็นเ่นกันในยุคที่โอกาสมีให้คว้าอย่างมากมาย การรู้จักบริหารคนเก่งและคนดี จะยิ่งช่วยให้สามารถรักษาเสถียรภาพภายในองค์กร ได้อย่างยิ่ง สอนพวกเขา รักษาและพัฒนา ทำให้พวกเขามีความสุขและรู้สึก productive เป็น safe zone ให้พวกเขาก็จะยิ่งทำให้เรารักษาเขาไว้ได้นานขึ้น

Working with others

Empathy and Active Listening

การเป็นผู้ฟังที่ดีและรู้จักเห็นอกเห็นใจ ก็เป็นอีกหนึ่งทักษะสำคัญเช่นกัน ในบางครั้ง เราไม่รู้หรอกว่าเพื่อนร่วมงานเผชิญอะไรมาบ้างในชีวิต หรือมี background ชีวิตอย่างไร การที่เรารู้จักเห็นอกเห็นใจผู้อื่นเอาใจเขามาใส่ใจเราก็จะช่วยให้การใช้ชีวิตนั้นดำเนินได้อย่างราบรื่นมากขึ้น 

การรู้จักที่จะฟักมากกว่าการพูดก็จะยิ่งช่วยให้เราได้เรียนรู้สิ่งใหม่ๆ มีเวลาไตร่ตรองและช่วยให้รักษาความสัมพันธ์ได้ดียิ่งขึ้น

Leadership and Social Influence

ภาวะผู้นำก็เป็นอีกหนึ่งทักษะจำเป็นในโลกที่อะไรหลายๆอย่างก็ไม่แน่นอนเช่นี้ การที่เรารู้ว่าจะชี้นำและพัฒนาผู้อื่นพาพวกเขาไปสู่จุดที่ดีกว่าย่อมเป็นสิ่งจำเป็นสำหรับยุคนี้เช่นกัน

Reference

• https://initiatives.weforum.org/reskilling-revolution/home