สวัสดีครับวันนี้เห็นผมเห็นไลฟ์ระหว่างนายอาร์มกับคุณเท้ง ซึ่งตัวผมก็ทำงานอยู่ในแวดวงราชการอยู่แล้ว ก็เลยนั่งฟังแล้วก็สรุปโดยให้ AI ช่วยเรียบเรียงภาษาและเป็นหัวข้อครับ

1. ทำไม “รัฐบาลดิจิทัล” ถึงไม่เกิดสักที? (ปัญหาโครงสร้าง)

• ขาดเจ้าภาพตัวจริง: นโยบายมีมานานแต่ไม่มีใครรับผิดชอบเบ็ดเสร็จ (Single App Digital ID ไม่เกิดเพราะเหตุนี้)
• ติดกับดักระบบราชการ (Silo): ต่างคนต่างหวงข้อมูล อ้าง PDPA ผิดพรบ ทำให้ DGA (สพร.) สั่งการข้ามหน่วยงานยาก แม้แต่นายกฯ สั่งก็เช็คยากว่าใครทำตามบ้าง เพราะจัดซื้อจัดจ้างเยอะมาก (ระดับ สำนักไปจนถึงระดับ กระทรวง)
• ปัญหาใหญ่คือ “TOR” และ “การจัดซื้อจัดจ้าง”:
  • การเขียน TOR ปัจจุบันขาดมาตรฐาน ต่างคนต่างจ้าง ทำให้โครงการบวมและตรวจสอบยาก
  • นอกจากเรื่อง TOR แล้วราชการก็ขาดคนที่มีความสามารถ ทำให้ต้องจ้างคนนอกมาเขียน TOR ( ที่ปรึกษา ) ซึ่งคนเหล่านี้เก่งจริงแต่ไม่ใช่คนที่คลุกคลีอยู่ในงานทำให้ขาดการกำหนด TOR
  • ทางแก้: คุณเท้งคิดว่าต้องแก้ที่ต้นน้ำ (กรมบัญชีกลาง) กำหนดมาตรฐานกลาง (Standard Design System) บังคับใช้ Open Source หรือ Microservices ล็อกสเปกขั้นต่ำให้ชัดเจน ใครจะประมูลต้องผ่านเกณฑ์นี้
  • เปลี่ยนวิธีคิดจากซื้อโครงการ (Project) เป็นการเช่าใช้บริการ (Utility/Subscription) เพื่อแก้ปัญหาการขึ้น Cloud
  • เรื่อง Cloud นายอาร์มถามหลายอย่างเช่น
  • ปัญหามีหลายอย่างมาก
    • เอาข้อมูลฝากข้างนอกไม่ได้
    • จนท ไม่ชำนาญ
    • ระบบเก่าอยู่บน on premise ขึ้น cloud ไม่ได้
    • ระเบียบจัดซื้อจัดจ้าง TOR
  • แต่ว่าจริงๆ พวกระเบียบและกฎสามารถให้ทำได้แล้วแต่ว่าคนส่วนใหญ่ที่มาเขียน TOR อาจจะไม่ใช่ผู้ที่ถนัดหรือไม่ชัวร์จึงเลือกเขียนแบบเดิมๆ

2. โครงสร้างพื้นฐาน: Digital ID และ Data Sharing

• THAID vs NDID:
  • THAID: รัฐทำได้ดีเรื่องการยืนยันตัวตน (Authentication) แต่ยังขาดเรื่องการแชร์ข้อมูล
  • NDID: โมเดลดีมาก (แบบ Estonia) ออกแบบมาเพื่อ Data Sharing แต่ปัจจุบันรันโดยเอกชน มีค่าธรรมเนียมแพง (200 ล้าน/ปี) ทำให้คนใช้น้อย
• ข้อเสนอ: รัฐควรเข้าไปดูแล NDID (อาจจะ Takeover หรืออุดหนุน) เปลี่ยนให้เป็น Infrastructure ฟรีของประเทศ เพื่อให้ข้อมูลไหลเวียนได้จริง โดยมี “ทางรัฐ” เป็น Portal กลาง

3. การปราบอาชญากรรมไซเบอร์ (Scammers & Fraud)

• Scammer ต้นทุนต่ำ กำไรสูง: โจรใช้เทคโนโลยีขยายวงกว้างได้ง่าย แต่ตำรวจตามจับยากเพราะติดขัดเรื่องข้อมูล
• Data Bureau & CFR: ต้องมีถังข้อมูลกลาง (Central Fraud Registry) เพื่อตรวจสอบความผิดปกติ
• การเชื่อมข้อมูล: ใช้เทคนิค Hashing/Surrogate Key เพื่อเชื่อมข้อมูลหลังบ้านโดยไม่ละเมิด Privacy (รู้ว่าเป็นใครเมื่อเจอความผิดปกติ)
• คุณเท้งบอกว่า สมัยก่อนเวลาฟอกเงิน พวกนี้จะฟอกผ่านคริปโตแต่ตอนหลังเน้นเปลี่ยนไปฟอกผ่านทองคำ
• อุปสรรคหน้างาน: ตำรวจและอัยการยังติดเรื่องเอกสารกระดาษ (Hard Copy) กฎหมาย (ป.วิ.อาญา) ต้องแก้ให้รองรับหลักฐานดิจิทัลเต็มรูปแบบ
• ปัญหาอีกด้านของคนปฏิบัติ เพราะการถ่ายทอดโยบาย นั้น เจ้าหน้าที่คุ้นชินกับแบบเดิมๆ
  • คุณเท้งเสนอว่าตัดตัวกลางออกก็อาจจะเป็น Solution (ตัดคนปฏิบัติงาน)
• แต่ว่ากลุ่ม เปราะบาง เช่น คนแก่ อะ ถ้า รัฐดิจิตอลก็ใช้ เครื่องkiosk กับเจ้าหน้าที่ไปเฝ้าเครื่องให้พวกเขาก้ได้เหมือนกัน

4. การใช้ AI และ Tech แก้ปัญหาประเทศ

• Anti-Corruption: Gen AI ยังไม่เหมาะ (เพราะมั่วข้อมูลได้/Hallucination) ต้องใช้ Neural Network เน้น Classification ตรวจจับความผิดปกติ
• PM 2.5: ใช้ภาพถ่ายดาวเทียม + AI Processing หาจุดเผาข้ามพรมแดน เพื่อใช้เป็นหลักฐานและบังคับใช้กฎหมาย
• Smart Farming: รัฐทำหน้าที่เป็น Platform จับคู่เกษตรกรกับผู้ให้เช่าเครื่องจักร (Matching Demand/Supply) แจกคูปองอุดหนุนค่าเช่าแทนการซื้อแจก

5. วิสัยทัศน์การทำงานและ Lifestyle (คุณเท้ง)

• เปลี่ยนจาก Project เป็น Product: รัฐต้องเลิกจ้างแบบ Waterfall แล้วหันมาสร้างทีม Digital (Dream Team) ที่ทำงานแบบ Agile มี Product Manager (PO) ดูแลโปรดักต์ต่อเนื่อง
• สไตล์การทำงาน: เน้นกระจายอำนาจ (Delegation) ทำงานเป็นทีมแบบ Chief of Staff ไม่รู้ต้องถามผู้รู้จริง
• นโยบายต่างประเทศ: ต้องกอบกู้ที่ยืนของไทยในเวทีโลก (Global Standing)
• Lifestyle: ชอบอ่านหนังสือ, ออกกำลังกาย, ดูหนัง (Interstellar, Designated Survivor)

6. อื่นๆ

• นายอาร์มบ่นกับคุณเท้งว่า ทำไมเป๋าตังค์ ถึงได้สิทธิ์ทำใบขับขี่สากลไม่ใช่ทางรัฐ
• นายอาร์มถามคุณเท้งเลือก Recommender System ที่ Netflix ใช้ ( System Design ) ซึ่งก็ตอบตามที่เรียนที่ Edinburgh เป๊ะๆ

ในฐานะข้าราชการ ผมเห็นด้วยเรื่องปัญหาการเขียน TOR มากๆครับ เพราะว่าโดยทั่วไปแล้ว TOR ของราชการจะถูกเขียนออกมาให้มี Scope ที่กว้างไว้ก่อนเพราะต่างคนก็กลัวโดนกฎหมายเล่นงานกันทั้งนั้น ซึ่งมันทำให้ผู้เข้าประมูลสามารถเลือกใช้ผลิตภัณฑ์ที่ตนถนัดแต่อาจจะไม่ใช่มาตรฐานสากลได้เช่นกัน ไหนจะการฮั้วการประมูลโดยส่งคนเข้ามาบิดแข่งแต่ว่าตั้งราคาให้น้อยกว่าไม่มากส่งผลให้บริษัทที่ได้ดีลกันไว้แล้วได้รับงานนั้นไป

ก็หวังว่าเนื้อหาที่ผมแชร์ในวันนี้จะช่วยให้เพื่อนๆ เห็นภาพกันมากขึ้นนะครับ